|
افغانستان شناسی(1)
افغانستان
منبع : ویکیپدیا، دانشنامهٔ
آزاد
افغانستان با نام رسمی جمهوری اسلامی افغانستان (پشتو : د
افغانستان اسلامي جمهوریت) کشوری در آسیای میانه است که حدفاصل آسیای میانه، جنوب
باختری آسیا و خاورمیانه میباشد و پایتخت آن کابل است. همسایگان افغانستان ،
پاکستان در جنوب و خاور (شرق)؛ ایران در باختر (غرب)؛ تاجیکستان و ازبکستان و
ترکمنستان در شمال؛ و چین در شمال خاوری هستند. افغانستان یک کشور محاط در خشکی
است، ولی در گذشته به خاطر راه ابریشم، کاروانهای بازرگانی فراوانی از این کشور
گذر میکردند. همچنین افغانستان کشوری با تاریخ و فرهنگ کهن و پربار است، که
دانشمندان و شاعران گرانقدری را به جهانیان عرضه کرده است.
|
|
فهرست
مندرجات
۱
نام
۲
جغرافیای طبیعی
۲.۱
مرزها
۲.۲
آب و هوا
۲.۳
بلندی ها
۲.۴
منابع طبیعی
۲.۵
محیط زیست
۲.۶
پیشامدهای طبیعی
۳
جغرافیای انسانی
۳.۱
تقسیمات کشوری
|
۴ مردم
۴.۱
جمعیت
۴.۲ ملیت
۴.۳
گروههای نژادی
۴.۴
دینها و مذاهب
۴.۵
زبانها
۴.۶ سواد
۵ تاریخ
۵.۱
افغانستان مستقل
۵.۱.۱
سلطهٔ
طالبان
۵.۱.۲
حامد کرزی
۵.۲
پایتختها
۶ فرهنگ
۶.۱ زبان
و خط
۶.۲
نامداران فرهنگی و هنری
۶.۳
موسیقی و رقص
۶.۴
سینما
۶.۵
رادیو و تلویزیون
۶.۶
رسانههای چاپی
۶.۷
آموزش و پرورش
۷ دولت
۷.۱ نظام
قانونی
۷.۲ قوهٔ
اجرائیه
۷.۳ قوهٔ
قانون گذاری
۷.۴ ستره
محکمه (دیوان عالی)
۷.۵ ارتش
۸ اقتصاد
۸.۱
معادن
۸.۲
صنایع
۸.۳
راهها
۸.۴
ارتباطات
۹
رابطههای خارجی
۹.۱
رابطه با همسایه ها
۹.۲
روابط فرامنطقهای
۹.۳
عضویت در سازمانهای بین المللی
۹.۴
پیماننامههای بینالمللی
۱۰
چشماندازها
۱۱ پیوند
به بیرون
۱۱.۱
وبگاههای دولت افغانستان
۱۱.۲
سازمانهای بین المللی مرتبط با افغانستان
۱۱.۳
وبگاههای خبرگزاریهای افغانستان
o ۱۱.۴
وبگاههای روزنامههای افغانستان
o ۱۱.۵
وبگاههای شبکههای تلویزیونی و رادیویی افغانستان
• ۱۲
جستارهای وابسته
• ۱۳
منابع
• ۱۴
پانویس
• ۱۵
پیوند به بیرون
افغانستان واژهٔ
افغان برابر با معنای قوم پشتون بوده است و واژهٔ
ستان در زبان پارسی به معنای جای یا سرزمین است. واژه افغانستان
به عنوان نام یک کشور در سال 1302 هجری خورشیدی (۱۹۲۳)
و در قانون اساسی امانالله شاه به تصویب رسید.[۱]
واژهٔ
افغان در سال 13۴3
(۱۹۶۴)
و در قانون اساسی تصویبی محمد ظاهرشاه با تعریفی تازه و به معنی
همهٔ
افراد شهروند کشور افغانستان بهکار رفت. با این حال هنوز بیشتر فارسیزبانان
افغانستان ، واژهٔ
افغان را به معنی مردم پشتون به کار میبرند.[۲]
• موقعیت: در میان جنوب آسیا و آسیای میانه و خاورمیانه
• مختصات جغرافیایی: میان
۶۰ تا
۷۵
درجه خاوری و میان ۲۹
تا ۳۸
درجه شمالی
• پهناوری: پهناوری افغانستان 652,090 کیلومتر مربع است. (چهل و
یکم در جهان و یازدهم در قاره آسیا).
نقشه ناهمواریهای افغانستان
• کل:
۵۵۲۹ کیلومتر
o ایران (باختر):
۹۳۶
کیلومتر
o ترکمنستان (شمال):
۷۴۴
کیلومتر
o ازبکستان (شمال):
۱۳۷
کیلومتر
o تاجیکستان (شمال):
۱۲۰۶
کیلومتر
o چین (شمال خاور):
۷۶
کیلومتر
o کشمیر (جنوب خاور): ؟؟؟ کیلومتر
o پاکستان (جنوب):
۲٬۴۳۰
کیلومتر
آب و هوای بری، تابستان گرم و زمستان سرد
کوه کوتل سالنگ در شمال افغانستان
کشور افغانستان از معدود کشورهایی است که محصور در کوهستانها و
خشکیها است. بیشتر مناطق این کشور کوهستانی است اما در جنوب و جنوب باختری، مناطق
پستی نیز وجود دارد.
• بلندترین نقطه: قله نوشاخ به بلندی
۷٬۴۸۵
متر از سطح دریا
• پستترین نقطه: رود آمودریا به بلندی
۲۵۸ متر
از سطح دریا
جستار وابسته: فهرست کوههای افغانستان
از منابع طبیعی کشور میتوان به گاز طبیعی، نفت، زغال سنگ، مس،
کرومیت، طلق (نوعی کانی شفاف به رنگهای سفید و سبز و خاکستری)، سولفات باریم،
گوگرد، سرب، روی، آهن، نمک طعام و سنگهای قیمتی، اورانیوم و... اشاره کرد.
شاید مهمترین مشکل زیستمحیطی افغانستان خطر نابودی جانورانی
مانند پلنگ، سمور، غزالهای وحشی، قوچ و... باشد. این حیوانات بیشتر برای استفاده
از پوستشان کشته میشوند. از شاخصترین محدودیتهای زیستمحیطی این کشور میتوان
به محدویت در دسترسی به منابع آب (مصرف کشاورزی و آشامیدنی)، چرای بیش از حد دام،
آلودگی هوا و آب، عدم دسترسی به آبهای آزاد و... اشاره کرد. تقریباً در افغانستان
سیستم چگونگی دفع زباله به روش مدرن وجود ندارد.
از پیشامدهای طبیعی معمول این کشور میتوان به زمینلرزه های
فراوان (در میان کوههای هندوکش)، سیل و خشکسالی اشاره کرد.
پرجمعیتترین شهرهای افغانستان به ترتیب کابل، قندهار، مزار
شریف و جلال آباد هستند. روابط خویشاوندی و خانوادگی در میان مردم افغانستان بسیار
نزدیک و صمیمانه است. در این کشور مسائل حاد میان مردم توسط ریشسفیدان و بزرگان
حل و فصل میشود.
نقشه ولایات (استانهای) افغانستان
افغانستان دارای
۳۴ ولایت
(استان) است.
• ولایت ارزگان
• ولایت بادغیس
• ولایت بامیان
• ولایت بدخشان
• ولایت بغلان
• ولایت بلخ
• ولایت پروان
• ولایت پکتیا
• ولایت پکتیکا
• ولایت پنجشیر
• ولایت تخار
• ولایت جوزجان
• ولایت خوست
• ولایت دایکندی
• ولایت زابل
• ولایت سر پل
• ولایت سمنگان
• ولایت غزنی
• ولایت غور
• ولایت فاریاب
• ولایت فراه
• ولایت قندهار
• ولایت کابل
• ولایت کاپیسا
• ولایت کندوز
• ولایت کنر
• ولایت لغمان
• ولایت لوگر
• ولایت ننگرهار
• ولایت نورستان
• ولایت نیمروز
• ولایت وردک
• ولایت هرات
• ولایت هلمند
منبع: ویکیپدیا، دانشنامهٔ
آزاد
|
