|
|
همیشه تشویق نکنید
سارا اوايل خوب درس ميخواند و عاشق كتابها و
دفترهايش بود، اما حالا انگار ديگر حس و حال كافي براي
تمرين كردن ندارد.
وقتي از او ميپرسي كه چرا ديگر دوست نداري درس بخواني
ميگويد: «من به خوبي رعنا و سميه نيستم. آنها خوش خط
هستند و خيلي شعر از حفظ كردهاند. آنها جلوي معلم
آنقدر خودشيريني ميكنند كه ديگر كارهاي من به چشم او
نميآيد. معلم فقط از من ايراد ميگيرد و ميگويد از
آن دوتا ياد بگيرم. او متوجه نيست كه من دارم تمام سعي
خود را ميكنم.»
بچهها همه به يك اندازه توانايي ندارند. بعضيها
قويتر و بعضيها ضعيفتر هستند. هريك از كودكان به
نسبت توان خود اگر تلاش كنند، كارشان قابل تقدير است.
اما اگر كودكان ضعيفتر تشويق نشوند، مثل گلهاي ضعيفي
كه در زير سايه نهالهاي قدبلندتر قدرت رشد را پيدا
نميكنند، ضعيف و كمتوان باقي ميمانند.
به اعتقاد مشاوران تربيتي، تشويق يكي از تدابير مهمي
است كه در بازسازي رفتار فرزندان ميتوان از آن
استفاده كرد.
علي رضايي، مشاور تربيتي اعتقاد دارد: «تشويق موجب
تقويت روحي فرزندان ميشود و نيروي تازهاي به آنها
ميبخشد تا بتوانند با اعتماد بهنفس و پشت گرمي بيشتر
كارهاي خوب و مورد ذوق و علاقه خود را دنبال كنند و به
اهميت آنها بيش از پيش پي ببرند.»
تشويق ميتواند استعدادهاي دروني كودكان را رشد دهد و
به آنها انگيزه تلاش بيشتر بدهد.
اين مشاور تربيتي ميافزايد: «به اين ترتيب، كودك به
سمت هدف مطلوب هدايت ميشود و تشويق براي او مثل يك
موتور محركه عمل ميكند و رابطه خانواده و فرزند را
بهبود ميبخشد.»
ساجده مرتضوي، بانويي 34 ساله است كه يك پسر كوچك
دارد. او در مورد تشويق فرزند 5 ساله خود ميگويد:
«براي اينكه او خيلي چيزهايي را ياد بگيرد از داستان
استفاده ميكنم و يك شخصيت ثابت براي داستانهايي كه
تعريف ميكنم دارم.
حسني پسر كوچولويي است كه همسن و سال اوست. اگر كارهاي
خوبي بكند تشويق ميشود و آرش هم دلش ميخواهد مثل او
رفتار كند و گاه ميگويد كه مامان من هم مثل حسني پسر
زرنگي شدهام و من اورا مثل مادر حسني تشويق ميكنم.
گاهي كه كار بدي ميكند خودش ميآيد و به من ميگويد
كه مامان اگر حسني آبنبات دوستش را يواشكي برميداشت،
چي ميشد و من شيوه درست رفتار را در قالب يك داستان
برايش تعريف ميكنم. من با اين شيوه خيلي خوب جواب
گرفتهام.»
اما نبايد فراموش كرد كه تشويق نابجا مضر و زيانبار
است. شنيدهايد كه در يك ضربالمثل معروف، تخممرغ دزد
به خاطر تشويقهاي نابجاي مادرش شتر دزد شد.
علي رضايي، مشاور تربيتي در مورد تشويق و شيوههاي آن
در مدرسه ميگويد: «دانشآموزاني كه تشويق نميشوند،
اغلب دچار شكست روحي ميشوند و اعتماد بهنفس خود را
از دست ميدهند و خود را پست و حقير ميشمارند و جرا‡ت
دست زدن به كار خوب را در خود نمييابند.» براين كه
تشويق عمل بسيار پسنديدهاي است جاي ترديد نيست؛ اما
مهمتر از تشويق، نوع و نحوه تشويق است كه بايد والدين
و اوليا مدرسه در نظر بگيرند و الا ممكن است بازتاب
منفي هم داشته باشد.
او ميافزايد: «تشويق بايد دقيقاً به عنوان وسيلهاي
براي ايجاد و تقويت رفتارهاي مثبت به كار رود و كودكان
بخوبي بدانند براي چه تشويق ميشوند و چه بايد بكنند
تا مورد تشويق قرار بگيرند. همچنين تشويق خوب آن است
كه در حضور جمع صورت گيرد، نه فقط در خفا و پنهاني.»
رشوه ندهيد
علي رضايي، مشاور تربيتي با اشاره به يكي از
دانشآموزان و پدر او كه مورد مشاوره قرار گرفته بودند
ميگويد: «گاه تشويق بيجا و بيش از حد ميتواند كودك
را به يك جايزه بگير حرفهاي بدل سازد.» او امين را
مثال ميزند كه در 13 سالگي به اين نقطه رسيده بود كه
هر وقت پول يا جايزه ميخواست يك كار مثبت ميكرد و در
غير اين صورت فعاليتي انجام نميداد. اين مشاور تربيتي
توصيه ميكند: «تشويق نبايد به شكل رشوه درآيد و
اعمال كودك به پاداش وابسته شود و والدين نبايد او را
پر توقع و طلبكار بار بياورند.» تشويق و تحسين بيش از
حد، كودك را به خودبيني مبتلا ميكند و مانع پيشرفت
خودبهخودي كودك ميشود.
او به والدين توصيه ميكند: «تشويق بايد گاه به گاه و
در برابر كارهاي ممتاز باشد، نه به صورت دائم و براي
هر كاري كه وظيفه شخص است. چون در غير اين صورت تاثير
و ارزش خود را از دست خواهد داد. نبايد كودك را با
ديگران مقايسه كرد. الگو گرفتن از شخص ممتاز بايد به
صورت انتخابي باشد نه اينكه كودكان را مدام با شخص
پيشرو مقايسه كنيم. اين كار نتيجه عكس ميدهد. تشويق
اگر بيشتر يا كمتر از حد انتظار كودك باشد نتيجه منفي
ميدهد.»
براي تشويق بايد رفتار كودك مورد تحسين قرار گيرد نه
شخصيت او. تحسين را با علاقه بيقيد و شرط بياميزيد.
هميشه به قولتان عمل كنيد و به پاداشهايتان تنوع
ببخشيد. بهتر است تشويق را بلافاصله بعد از كار خوب
كودك انجام دهيد.
ماندانا ملاعلي
www.jamejamonline.ir
|
|
 |
