|
نوشتن سرگذشتهاى شخصى وثبت وقايع زندگى،
روش معمول وكهنى است كه ازديرزمانى ميان آدميان رايج بوده است،از آنجا
كه بشرداراى زندگى اجتماعى وپيوسته به يكديگر است، طبعاً سرگذشت هريك، شرحى
از احوالاات جمعيتى و گروهيست كه در زمان و مكان نگارنده مى زيسته است بنا
براين هرنوع خاطره به نحوى از انحاء جنبه اجتماعى و همگانى پيدا مى كند
بخصوص درصورتيكه سرگذشت، در ارتباط با مسايل جامعه ومردم باشد، نويسندگان
هريك با انگيزه اى اقدام به ثبت وقايع روز مرّه هاى زندگى شان مى نمايند،
هدف آنهائيكه از درون زندانها و از پشت ميله هاى آهنين، روايت مى كنند تنها
بيان رنجها و شكنجه هاى جسمى وروحى خودشان نيست بلكه همراه باآن،
وحشيگريها، ديوصفتيها و ددمنشيهاى ديكتاتورهايى را كه انسانها را در بند
مى كشند و از اسارت، شكنجه و آزار آدميان لذّت مى برند و نيز مقاومتها،
رشادت و استوارى عزم مردان مقاوم و نشكن را به تصوير مى كشند، بخصوص اگر
زندانى انسان هدفمند و درد كشيده و از مبارزين راه آزادى و كرامت انسانى
باشد.در كشور ما سيره خاطره نويسى آنطور كه بايد رواج نيافته و بسيارى از
وقايع و حوادث تلخ و شيرين باگذشت زمان بر اثر عدم ثبت و ضبط از خاطره ها
محو گشته به بوته فراموشى سپرده مى شود، تا كنون آثار و نوشتاريكه حاوى
مشاهدات و محسوسات كسى باشد، كمتر به نشر رسيده و بيشتر، وقايعى از پشت
پرده و توسط كسانيكه از صحنه بدور بوده اند بصورت تحليل بيرون داده شده
است، اكثر نوشته ها بدليل اينكه روايتهاى مختلف و بعضاً متناقض بوده است،
چندان قابل اعتماد نيست در حاليكه خاطره ـ از يك واقعه اگر آنطور كه هست
نوشته شود و نه آنطور كه نويسنده فكر مى كند! ـ مستندترين نوشته و قابل
اعتمادترين سند مى تواند باشد چه اينكه خاطره نويس خود همه گفته هايش را
لمس كرده و تجربه نموده و آنچه را كه براى ديگران روايت مى كند برخودش
گذشته است. اگر همه آنهائيكه به نحوى در طول 15 سال مبارزه و جهاد خونين
ملّت ما سهيم بوده اند، اعم از زندانيان، جنگجويان، سياسيون و فرهنگيان قلم
بدست مى گرفتند و سرگذشتهاى شان را ـ با تمام جزئيات بدور از گرايشهاى ذهنى
و فكرى بصورت واقع ـ ثبت مى كردند ودر اختيار مردم قرار مى دادند، تاريخ
پربارى را از يك برهه پُرطلاطم و التهاب سرزمين و مردم خويش براى نسلهاى
بعدى به يادگار مى گذاشتيم. گرچه هنوز دير نشده و فرصت آن را داريم تا به
اين مهم توجه كنيم.مجموعه «پشت ميله ها» يكى از كارهاى ارزشمند و شايسته در
جهت برآورده شدن هدف فوق است. اين اثر كه بخشهاى عمده آن قبلا بصورت مسلسل
و با عنوان «خاطراتى از زندانهاى وحشتناك كابل» در مجله «پيام مستضعفين» به
نشر رسيده است، بقلم برادر پرتلاش و بزرگوار ما جناب آقاى «ناظرحسين زكى»
نگارش يافته است وى كه در سنين نوجوانى و در اوايل حاكميت مزدوران كرملين،
بجرم آزاديخواهى و اسلام خواهى در بند كشانده شده خاطرات دوران زندان را به
سبك زيبا و جالب، پس از آزادى و با استفاده از قوه حافظه اش به تحرير
كشانده كه در مجموع حايز اهميت و ارزشمند است.از ويژگيهاى آن اين است كه
بدور از تحليل و تفسير، صرفاً به بيان ماوقع پرداخته اگر در جاهائيكه نياز
به شرح بوده و بعضى توضيحات لازمه را هم بصورت پاورقى آورده است، كه با اين
وصف نوشته مستند و بدور از حاشيه روى مى باشد. با اينكه روزها و شبهاى
زندان، جلسات تحقيق و مراتب شكنجه براى زندانى يكنواخت و خسته كننده است
اما بازگوئى آن براى خواننده هرگز خسته كننده نيست، چه اينكه او را وادار
مى كند تا بداند سرنوشت زندانى به كجا ختم مى شود، خواننده خود را با
زندانى همدرد احساس مى كند، همانگونه كه زندانى منتظر فرجام خويش است،
خواننده هم برايش مهم است كه از فرجام او بداند، در پايان خواننده بخوبى
درك مى كند كه يك نوجوان با ايمان در مقابل شكنجه هاى وحشيانه بيدادگران
چگونه مقاومت كرده و او را تحسين مى نمايد، مهمتر اينكه ازين يك نمونه كوچك
به مقاومت و رشادت ملّت خويش پى مى بريم و ياد همه آنهائى را كه در بند
اسارت دژخيمان جان دادند و آزادى را براى ملّت خويش هديه كردند گرامى
مى داريم.از ويژگيهاى ديگر اين نوشته، نگارش آن به زبان درى است. گرچه بعضى
اصطلاحات فارسى ايرانى هم به چشم مى خورد امّا اندك است و آن هم شايد بدان
دليل باشد كه نويسنده حين بازنويسى در محيط فرهنگى ايران مى زيسته.در پايان
بعض نكات در مورد مقابله با «مستنطقان» و روش استنطاق دشمن و حيل آنها
بصورت ضميمه تذكر داده شده كه بيشتر مربوط به زمان سابق مى شود، امّا از
آنجائيكه انسانهاى مبارز و حق طلب هماره در معرض ظلم و ستم و اسارت دژخيمان
هستند، ضميمه كتاب هم مفيد است و مى شود آن را خلاصه برداشت نويسنده از
سرگذشتش خواند.ما ضمن قدردانى از نويسنده محترم، براى ايشان آرزوى توفيق
نموده خاطره شهداى مظلوم انقلاب اسلامى را كه در زندانهاى مخوف دشمن جان
دادند گرامى مى داريم و براى همه هموطنان توصيه مى كنيم كه اين اثر گرانقدر
را به دقّت مطالعه نمايند. باميد روزيكه همه قلم بدستان وطن خاطرات خويش را
از زواياى مختلف دوران انقلاب به نشر بسپارند
.والسلام
مركز فرهنگى نويسندگان
افغانستان ـ
قم 18/12/1372
|
