|
ب - پاره ای از متون فقهی نگاه مثبت به نوروز دارد. اعمال نظیر، غسل و شستشو، روزه و نماز را در نوروز نه تنها حرام و مکروه ندانسته بلکه آن را مستحب خوانده است. و همچنین هدیه و بخشش را در نوروز حرام و یا رفتار کفر آمیز ندانسته است.
در بارۀ نوروز احادیث زیادی در متون شیعه وارد شده است و از آنها استفاده می شود که نه تنها مراسم حسنه و گرامیداشت نوروز حرام نیست، بلکه نیکو و امر پسندیده ای است. و در اینجا به پاره از این دست احادیث اشاره می گرد
1 - «..عن معلى بن خنيس ، قال : دخلت على الصادق جعفر
بن محمد ( عليهما السلام ) ، يوم النيروز فقال : (
أتعرف هذا اليوم ؟ ) قلت : جعلت فداك ، هذا يوم تعظمه
العجم ، وتتهادى فيه ، فقال أبو عبد الله الصادق (
عليه السلام ) : ( والبيت العتيق الذي بمكة ، ما هذا
إلا لامر قديم ، أفسره لك حتى تفهمه ) قلت : يا سيدي
إن علم هذا من عندك ، أحب إلي من أن يعيش أمواتي ،
وتموت أعدائي ، فقال : يا معلى ، إن يوم النيروز هو
اليوم الذي أخذ الله فيه مواثيق العباد ، أن يعبدوه
ولا يشركوه به شيئا ، وأن يؤمنوا برسله وحججه ، وأن
يؤمنوا بالأئمة ( عليهم السلام ) ، وهو أول يوم طلعت
فيه الشمس ، وهبت فيه الرياح ، وخلقت فيه زهرة الأرض،
وهو اليوم الذي استوت فيه سفينة نوح على الجودي وهو
اليوم الذي حمل فيه رسول الله ( صلى الله عليه وآله )
، أمير المؤمنين صلوات الله عليهما ، على منكبه ، حتى
رمى أصنام قريش من فوق البيت الحرام فهشمها، وكذلك
إبراهيم ( عليه السلام ) ، وهو اليوم الذي أمر النبي (
صلى الله عليه وآله ) ، أصحابه أن يبايعوا عليا ( عليه
السلام ) ، بأمرة المؤمنين ، وهو اليوم الذي وجه النبي
( صلى الله عليه وآله ) ، عليا ( عليه السلام ) إلى
وادي الجن، يأخذ عليهم البيعة له ، وهو اليوم الذي
بويع فيه لأمير المؤمنين ( عليه السلام ) فيه البيعة
الثانية ، وهو اليوم الذي ظفر فيه بأهل نهروان ، وقتل
ذا الثدية ، وهو اليوم الذي يظهر فيه قائمنا وولاة
الامر ، وهو اليوم الذي يظفر فيه قائمنا ( عليه السلام
) بالدجال ، فيصلبه على كناسة الكوفة ، وما من يوم
نيروز إلا ونحن نتوقع [ فيه ] الفرج ، لأنه من أيامنا
وأيام شيعتنا ، حفظته العجم وضيعتموه أنتم ، وقال : إن
نبيا من الأنبياء سأل ربه : كيف يحيي هؤلاء القوم
الذين خرجوا ؟ فأوحى الله إليه أن يصب الماء عليهم في
مضاجعهم ، في هذا اليوم ، وهو أول يوم من سنة الفرس ،
فعاشوا وهم ثلاثون ألفا ، فصار صب الماء في النيروز
سنة ) الخبر . (المعلى بن خنيس، ص 199 – 200، مستدرك
الوسائل - الميرزا النوري - ج 6 - ص 352 – 353. البحار
ج 56 ص 91 ح 1، عوالی اللئالی ، ج 3، ص 40 و 42)
این حدیث شریف، افزون بر کتابهای حدیثی، در متون فقهی
نیز وارد شده و فقهای شیعه به استدلال نموده است که در
جای خود ذکر خواهد شد.
طبق این حدیث شریف، در نوروز رخدادهای مهمی صورت گرفته
و می گیرد نظیر رخدادهایی که در ذیل به آن اشاره می
شود:
1- نوروز نخستین روزی است که خورشید در آن روز طلوع
کرده است.
2- در نوروز باد می وزد تا درختان و گیاهان بارور شود.
3- زهره زمین در نوروز خلق شده است.
4- نوروز روزی است که خداوند از بندگانش پیمان گرفته
است که خداوند سبحان را پرستش کند و چیزی را شریک او
قرار ندهد و به پیامبران و ائمه و حجتهای او ایمان
بیاورند
5- نوروز روزی است که کشتی حضرت نوح در آن روز بر فراز
جودی قرار گرفت.
6- نوروز روزی است که رسول خدا(ص) حضرت علی را در آن ر
وز روی شانه هایش بالا کرد و امیر مؤمنان بتهای مشرکان
قریش را از بالای بیت الحرام به زیر انداخت.
7- نوروز روزی است که حضرت ابراهیم در آن روز بتهای بت
پرستان را شکست.
8- نوروز روزی است که در آن روز جبرئیل بر نبی اکرم(ص)
نازل شده است. (عن المعلى بن خنيس ، عن أبي عبد الله (
عليه السلام ) إن يوم النيروز هو اليوم الذي هبط فيه
جبرئيل ( عليه السلام ) على النبي ( صلى الله عليه
وآله ) (بحار الأنوار، ج 18 ، ص 214)
9- نوروز روزی است که رسول خدا(ص) برای ولایت و امامت
حضرت علی(ص) در غدیر خم از مردم عهد وبیعت گرفته است و
منصب امامت و ولایت را برای امیرمومنان تثبیت کرده
است.
10- نوروز روزی است که مردم برای دومین بار با امیر
المؤمنین (ع) بیعت نموده اند
11- نوروز روزی است که علی(ع) در جنگ نهروان در آن روز
به پیروز رسیده است.
12- نوروز روزی است که قائم آل محمد(ص) در آن روز ظهور
می کند.
13- نوروز روزی است که خداوند حضرت قائم(عج) را بر
دجال پیروز می سازد.
14- نوروز روزی است که منتظران در آن روز در انتظار
فرج حضرت مهدی(عج) می باشند.
نوروز روزی است که در آن روز پیامبری از پیامبران بنی
اسرائیل به دستور خداوند برای زنده کردن مردگان، آب
برروی قبرهای آنها پاشاند، و به دستور خداوند زنده
شدند. (در بحار آمده است: قصة حزقيل والملك، يوم
النيروز هو اليوم الذي أحيا الله فيه القوم الذين
خرجوا من ديارهم ، في أن اليسع وحزقيل عليهما السلام
صنعا مثل ما صنع عيسى عليه السلام من إحياء الموتى(بحار
الأنوار،ج 108 ، ص 173)
15- نوروز روزی است که می گویند: در آن روز جمشید
چهارمین پادشاه دنیا بر تخت نشست.
16- نوروز روزی است که گرامی داشت آن اختصاص به زمان
جمشید نداشته بلکه پیش از آن از زمان حضرت نوح(ع)
مرسوم بوده است. و جمشید به خاطر مبارک بودن این روز،
آن را برای جلوس تخت شاهی برگزیده است. به این گمان که
خداوند در نوروز دنیا را آفریده است. و به ستارگان
دستور سیر داده است. و حضرت آدم را در آن روز آفریده
است.
رخدادهای مزبور به خوبی اثبات می کند که نوروز، روز
مسعود و مبارک است، نه روز منحوس و پلید. تا اگر گسی
در چنین روز کاری نیک وخوبی انجام بدهد، محکوم به
ملامت و سرزنش باشد.
2 - اتي علي عليه السلام بهدية النيروز ، فقال عليه
السلام : ما هذا ؟ قالوا : يا أمير المؤمنين اليوم
النيروز ، فقال عليه السلام : اصنعوا لنا كل يوم
نيروزا (من لا يحضره الفقيه، ج 3 - ص 300) برای امام
علی در نوروز هدیه ای آوردند، آن حضرت فرمود: این
چیست؟ گفتند: ای امیر مؤمنان! امروز روز نوروز است.
حضرت در پاسخ فرمود: امیداریم که برای ما هر روز، روز
نوروز باشد.
طبق این حدیث، حضرت هدیه نوروزی را رد نکرد، و اعطای
هدیه را نکوهش ننمود، و آن را کفر و آثار جاهلیت
نخواند، بلکه خواستار ادامۀ چنین رسمی شدند. با جمله
:« اصنعوا لنا كل يوم نيروزا».
چنانکه در این حدیث شریف به آن اشاره شده است
غیر از این حدیث احادیث زیادی نیز در شان نوروز وارد
شده است. از جمله اینکه برای امام علی(ع) هدیه ای در
نوروز آوردند، و حضرت آن را پذیرفت. و فرمود، هر روز
نوروز باد.
فقهای شیعه اعم از متقدمین و متاخرین و معاصر، در
نوروز پاره ای از اعمال نظیر غسل، نماز، روزه و دعا را در روز نوروز مستحب دانسته اند.
از مجموع آنچه گذشت به دست می آید:
نوروز روز نامیمون نمی باشد، شستشو، غسل، پاکیزگی، روزه و نماز روز نوروز مستحب است. و فقهای ما به روایت معلی عمل کرده است. و طبق این روایت، نوروز در نوروز رخدادهای مهمی صورت گرفته است. هدیه دادن، وگرامیداشت نوروز اگر امر نیکو، حسن، قبیح و ناپسند به هیچ وجهی نیست. انجام اعمال نیکو و موافق با شریعت نظیر دعا خواندن، هدیه، عطا، به دیدار برادر مومن رفتن، صلحه رحم انجام دادن، فرزندان را شاد کردن، کار کفر آور و بدعت در دین نیست. ولی اگر کسی اموری خلاف شرف در نوروز مرتکب بشود کار نادرست است همانطور که اگر آن فعل را در هر روزی ولو در دیگر اعیاد مرتکب بشود کار ناصحیح است. از جمله اگر کسی افعالی را صرف به انگیزۀ گرامیداشت احیاء کردن سنت مجوسیت وتبلیغ از آیین زردشتیت و دیگر آئیین های که از نظر اسلام منسوخ شده است انجام بدهد، کار ناصحیح است. ولی امروزه مسلمانان اگر این سنت نوروزی را انجام می دهد، به انگیزه تبلیغ و احیای آیین سنتهای کفر نمی باشد، و دعاها و اعمالی را که در نوروز انجام می دهند، در چهار چوب شریعت انجام می دهند، دلیلی بر حرمت آن نداریم، تنها دلیلی که ممکن است برحرمت آن اقامه شود، تشبه به کفار و مجوسیت است. این تشبه اختصاص به نوروز و غیر نیروز ندارد، دامنۀ این دلیل وسیع است همه رفتارها مشابه به کفار را در بر می گیرد، چیزی که امروز به فراموشی سپرده شده است. و شباهت سازی به کفار نشانه تمدن و پیشرفت به حساب می آید. ولی در اعمال و آیینهای نوروزی، این شباهتها وجود ندارد. و به ذهن هیچ مسلمانی نمی آید تا با گرامیداشت نوروز از مجوسیت وزردشیت تبلیغ کند. گذشته از آن که روز نوروز پیش از مجوسیت و زدشتیت، به عنوان روز قابل قدر و مبارک بوده است. و طبق روایات، رخدادهای مهمی در آن صورت گرفته است.
|
